सत्ययुगातील बलिराजा, त्रेतायुगातील रावण, आणि द्वापारयुगातील दुर्योधन—या तिघांची भूमिकाही भगवान श्रीकृष्णांनी विचारात घेतली. तिन्ही युगांत दुष्टशक्ती कितीही प्रबळ असली तरी त्यांच्या अंतर्मनात थोडी तरी सात्त्विकता, प्रांजळपणा, ईश्वरभक्ती आणि भावनाशीलता होती. परंतु येणाऱ्या कलियुगात अशा भावनांचा पूर्ण अभाव राहील, हे कृष्णांना स्पष्टपणे जाणवत होते. एकदा कलियुगाचे प्रतिनिधी देवराजांच्या सभेत ब्रह्मदेवांसमोर हजर झाले. त्यांनी स्वतःच्या युगाचे वर्णन ज्या प्रकारे केले, त्यातून कलियुगाची अत्यंत वाईट प्रवृत्ती कृष्णांसमोर स्पष्ट झाली. युगाची ही भीषण घडण पाहून कृष्णांच्या लक्षात आले की, कलियुग समाप्त होईपर्यंत बहुतांश जनतेला भगवतकृपेचे कवच आवश्यक असेल.
युगांचा अंत होताच पंचमहाभूतांत परिवर्तन सुरू होते; काळ–वेळेचे नैसर्गिक चक्र आपोआप बदलते. त्यामुळे पंचमहाभूतांच्या तत्त्वात बदल करणे स्वतः ब्रह्मा–विष्णू–महेशकडूनही शक्य नाही, कारण पंचमहाभूत स्वयंसंचलित ठेवले आहेत. कृष्णांना याची पूर्ण जाणीव होती. म्हणून घटनेत बदल करणे अशक्य असून परिणामांमध्ये बदल करणे हाच एकमात्र पर्याय आहे, हे त्यांना जाणवले. सूर्यमंडल, नक्षत्र, तारांगण, ग्रहमंडल व पंचमहाभूते हे काळवेळेच्या आधीन असून त्यांच्यातील परिणाम कोणालाही नियंत्रित करता येत नाहीत. पूर्वीच्या युगांत हा प्रश्न नव्हता, कारण बहुतांश लोक सज्जन होते; स्वार्थ, कपट, द्वेष यांचा एवढा प्रभाव नव्हता. परंतु कलियुगात ही परिस्थिती उलट होणार होती.
द्वापारयुगाचा अवतार संपवत असताना कृष्णांनी या समस्येचा विचार करून एक विशेष योजना केली. कलियुग आरंभण्यापूर्वी त्यांनी नवनारायणांना व्दारकेस बोलावले. कृष्ण त्या वेळी सुवर्ण सिंहासनावर बसले होते. नवनारायण—कवि, हरि, अंतरिक्ष, प्रबुद्ध, पिप्पलायन, अर्विहोत्र, द्रुमिल, चमस, करभंजन—निरोप मिळताच आले. पंचमहाभूत हे नवनारायणांचे दास असल्याने, काळ–वेळेवर नियंत्रण त्यांनाच शक्य होते; त्यामुळे कृष्णांनीच त्यांची निवड केली होती. नवनारायण येताच कृष्णांना अत्यंत आनंद झाला. स्वतः विष्णू सिंहासनावरून उतरून त्यांचे स्वागत केले, षोडशोपचार पूजा केली आणि त्यांना सुवर्ण सिंहासनावर बसविले. ही विनम्रता पाहून नवनारायणांनी विचारले, “भगवन्, आम्हाला का बोलविले?”
विष्णू म्हणाले, “देवसभेत कलीचे संभाषण ऐकल्यावर कलियुगातील परिस्थिती किती भयावह असेल हे समजले. लोक शुद्ध अंतःकरणाने, शुद्धबुद्धीने राहणार नाहीत. लोभविरहित जीवन, परमेश्वराचे भजन–पूजन, तीर्थयात्रा, गुरूभक्ती, आई–वडिलांची सेवा, ब्राह्मण–गाई–शिव–विष्णूपूजन, तुळशीसेवा—हे सर्व क्षीण होईल. धार्मिकता उरणार नाही, आचार–विचार ढासळतील, मनोवृत्ती विकृत होतील.”
कृष्ण म्हणाले की कलियुगातील त्रिविध ताप—आधिदैविक, आधिभौतिक, आध्यात्मिक—दूर करण्याचे सामर्थ्य नवनाथांनी स्थापन करावयाच्या नाथपंथात असेल. जन्मकुंडलीतील ग्रहदोष, वार–तिथी–नक्षत्रदोष, प्रत्यक्ष जीवनातील विविध दोष, शारीरिक साध्य–असाध्य रोग, पीडा, मृत्यू–अपमृत्यूवरील विजय, शत्रूंचे निवारण—गुप्त, हितरूप, मित्ररूप, व्यावसायिक—हे सर्व नाथपंथीय सहज करू शकतील. तंत्र–मंत्र–जारण–मारण–परविद्येने होणारा त्रास दूर करणे, विद्यार्जन–व्यवसाय–आध्यात्मिक प्रगतीतील विघ्ने दूर करणे, मनस्थैर्य, सामाजिक स्थैर्य व जीवनस्थैर्य देणे—हे सर्व या पंथाचे सामर्थ्य असेल. कुलातील बाधा, पितृदोष, कालसर्पदोष, ग्रहग्रहण, चांडालदोष—हेही नाथपंथ काढून टाकेल. विवाहकार्य, यश–कीर्ति–धनधान्य, वास्तुदोष निवारण, सौहार्दपूर्ण संबंध निर्माण करणे—या सर्व गोष्टी नाथपंथ साधकाला देऊ शकेल. फक्त योग्य कर्माची जोड आवश्यक असेल आणि ते कर्म काय असावे हे नाथपंथीय गुरूच सांगू शकतील.
कृष्ण म्हणाले की जीवनाचा आनंद देवभक्तीवर किंवा नित्यपूजापाठावर अवलंबून नसून सज्जनता, सच्छिलता, चारित्र्य, संस्कार, दातृत्व आणि नित्यकर्माच्या शुद्धतेवर आधारित असतो. आर्थिक सुबत्ता किंवा स्वर्गसुख आत्मिक आनंद देऊ शकत नाही. हे कलियुगातील लोकांना समजवणे आवश्यक आहे. वरील उद्देश साध्य करणे एकमेव नाथसंप्रदायालाच शक्य आहे. कारण काळ–वेळेवर होणाऱ्या परिणामांवर कोणाचाही इलाज चालणार नाही. युगनिर्मितीत बदल होऊ शकत नाही; परंतु युगांतर्गत परिणाम कमी करण्याचे कार्य नाथपंथच करू शकेल.
युगांतरणाच्या या निर्णायक क्षणी, कृष्णांनी आपला अवतार संपवण्यापूर्वी कलियुगाच्या सर्वांगीण कल्याणासाठी नाथपंथाची योजना केली. ही योजना नवनारायणांच्या माध्यमातून साकार होणार होती. नवनाथांनी पुढे हा पंथ स्थापन केला व आजही तोच पंथ कलियुगभर अबाधित कार्यरत आहे.