“पदी लागता धन्य होऊनी गेलो” या मालिकेला वाचकांनी मनस्वी प्रतिसाद दिला. वाचकांच्या स्वागताचा आणि कौतुकाचा हा अंतिम भाग आज सादर करीत आहोत. या लेखमालेमुळे विचारसरणीत, समजुतीत आणि बुद्धीला नवीन दिशांनी देणाऱ्या ज्ञानाचा लाभ अनेकांना झाला. आध्यात्मिक ज्ञान देणे, *आध्यात्म म्हणजे काय*, सद्गुरू आणि देव यांच्याविषयीची बोधरूप कल्पना स्पष्ट करणे आणि जीवनात आत्मोन्नती आवश्यक आहे, हे समजावून देण्याचा यात प्रामाणिक प्रयत्न आहे.
१६) एका वाचकाने लिहिले की, त्यांना वाचनाची आवड नव्हती कारण बहुतेक लिखाण मनाला भिडत नसे; परंतु या मालिकेतील लेख सहज ज्ञान देणारे असून मन गुंतवून ठेवतात आणि विचारांमध्ये हळूहळू परिवर्तन घडवतात. लेख वाचताना जणू सद्गुरू स्वतः समोर बसून सांगत आहेत असा अनुभव येतो. हे पुस्तकी लिखाण नसून थेट गुरुज्ञान मिळत असल्याची भावना निर्माण झाली. “सद्गुरू नरेंद्रनाथ महाराज की जय” — असे नमस्कार करून त्या भाविकाने आपली प्रार्थना व्यक्त केली.
१७) एका साधकाने व्यक्त केले की, गुरुचरित्र वाचल्यावर अनेक गोष्टींचा विश्वास बसत नाही; पण प.पू. महाराजांच्या आणि प.पू. काकांच्या सहवासातील घटनांनी हे सिद्ध केले की गुरुचरित्रातील लीलाच आजही तितक्याच सत्य आहेत.
१८) नाशिकच्या एका पत्रकाराने लिहिले की प्रार्थनेचा अर्थ अत्यंत सोप्या पद्धतीने समजावून सांगितल्यामुळे मनातील जळमटं नाहीशी झाली, वातावरण प्रसन्न झाले आणि मनात भगवंतभक्ती व्यतिरिक्त काहीच उरले नाही. “मनात गुरूंची स्मृती आणि नामस्मरण सतत चालू आहे” — अशा भावावस्थेचा अनोखा अनुभव त्यांनी व्यक्त केला.
१९) एका वाचकाने म्हटले की गुरुचरित्र ऐकायचा योग आला नव्हता; पण या मालिकेमुळे त्यातील सार कळले आणि उत्सुकता वाढली. नाथ पंथातील बदलणारे जीवन, साधकांतील परिवर्तन, आत्मोन्नतीची ओढ — हे सर्व अधिक स्पष्ट झाले.
२०) पुण्याच्या एका वाचकाने सांगितले की महाराजांनी गुरुचरित्र सहज भाषेत सांगितल्याने सामान्य माणसालाही त्याचा अर्थ उमजला. नाथपंथ आजही प्रखरतेने कार्यरत असल्याची जाणीव त्यांच्या अनुभूतींवरून होते.
२१) “लेखन पुढेही सुरू ठेवावे” — अशी विनंती एका वाचिकेने केली. या मालिकेमुळे तिला आध्यात्म समजू लागले आणि पुढील भागांची उत्सुकता वाढली.
२२) गीताताई तांबे यांनी प्रार्थना केली की, ही अत्यंत मौल्यवान मोहिम सतत चालू राहावी.
२३) “जन्ममृत्यूच्या फेर्यातून बाहेर पडण्यासाठी देव मदत करतो का?” हा महत्त्वाचा प्रश्न या मालिकेतून अनेकांना नव्याने विचार करायला लावणारा ठरला.
२४) पवनस्कर यांनी लिहिले की वारानुसार भजने ऐकल्याने मनाला शांती लाभते आणि ही लेखमाला आध्यात्मिक माहिती मिळवण्यासाठी उपयुक्त ठरली.
२५) प्रा. यादवराव कक्ते यांनी लिहिले की या मालिकेतील प्रत्येक शब्द सुजाण वाचकाच्या मनाचा ठाव घेतो. “शब्दरूपी अमृताचा झरा शंभर दिवस झरत होता. हे ग्रंथरूपाने यावे ही सर्वांची मनापासून इच्छा आहे.” तुकोबांच्या वचनाचा दाखला देत त्यांनी मालिकेला सन्मानपूर्वक नमस्कार केला — “न पुरे ही वाणी, मस्तक चरणी ठेवितसे…”
२६) अरुणा जोशी यांनी म्हटले की १०० वा भाग वाचताना गुरूमहाराजांविषयी व नाथ परंपरेविषयीची नवीन माहिती मिळाली आणि लेखनाची गुंफण अतिशय सुंदर भासली.
२७) मुंबईतील प्रा. नुलकर यांनी १००वी कथा वाचून “गुरूचा आशीर्वाद लाभला” असे लिहिले.
२८) प्रा. वैशाली काटोल यांनी सांगितले की गुरुचरित्र कधी ऐकायचा योग नव्हता; परंतु या मालिकेमुळे ते समजले आणि सतत नवीन भागाची उत्सुकता वाटत राहिली.
२९) पुणे येथील अनंत पाटील म्हणतात की नाथपंथाची कार्यप्रणाली, व्यंकटनाथ महाराजांचे जीवनचरित्र आणि शिष्यांचे अनुभव — हे सर्व मनाला भिडणारे असून आत्मज्ञान देणारे आहे.
३०) मोहिनी वाळके यांनी सांगितले की श्री मारुतीरायाचे स्तवन केल्याने भीती नाहीशी होते आणि पिंपळाला प्रदक्षिणा घातल्याने आलेल्या अनुभूतीची पुष्टी काकांनी केलेल्या मार्गदर्शनातून मिळते.
३१) डॉ. जोशी यांनी लिहिले की ही लेखमाला रोज सकाळची साधनाच बनली होती. नाथपंथाचे समाजासाठीचे कार्य या मालिकेमुळे स्पष्ट झाले.
३२) सौ. आशाताई खोकले यांनी आश्रमातील अनुभव लिहिताना गुरुचरणातील सकारात्मकता, सेवाभाव आणि नम्रतेचे वातावरण वर्णन केले. “इथे पाऊल ठेवताच करंजाच्या गुरुमंदिराचीच अनुभूती येते,” असे त्यांनी नमूद केले.
३३) या मालिकेमुळे जिवाच्या चित्तवृत्ती बदलतात, आत्मिक उन्नतीचा मार्ग खुला होतो आणि साधक भक्तिमार्गावर मार्गक्रमित होतो — अशी अनेकांची अनुभूती.
३४) सौ. माधवी फडणवीस यांनी सविस्तर लिहिले की गुरुचरित्रातील घटना आणि नाथपंथाची आजची कार्यशैली अद्भुतरीत्या जुळते, आणि गुरुचरणी समर्पण म्हणजेच खरा आध्यात्म. “गुरुकवच सतत तुमच्या भोवती असते” — ही अनुभूती त्यांनी व्यक्त केली.
३५) अनेकांनी लिहिले की या मालिकेने गुरु-शिष्य नात्याची समज अत्यंत सुंदर पद्धतीने स्पष्ट केली. साधकाच्या प्रवासातील बदल, नाथपंथाची कार्यपद्धती, गुरुंच्या कृपेची अनुभूती — हे सर्व प्रभावीपणे उमगले. लेखमालेचे पुढील भाग उत्सुकतेने वाचले जातील, असे सर्वांनी व्यक्त केले.
वाचकांच्या प्रतिक्रिया अजूनही येत आहेत; पण त्यांचा समावेश पुढील लेख खंडित करेल म्हणून आम्ही क्षमस्व आहोत. “पदी लागता धन्य होऊनी गेलो” या मालिकेचा पुढील भाग उद्यापासून सुरू होत आहे.