आत्मविश्वासाचा अभाव

आत्मविश्वास म्हणजे “मी हे करू शकतो/शकते” असा स्वतःच्या क्षमतेवर, निर्णयांवर आणि प्रयत्नांवर असलेला विश्वास. तो अहंकार नाही; तर स्वतःच्या ताकदी-उणिवा ओळखूनही धैर्याने पुढे जाण्याची वृत्ती आहे.

• ✅ स्वतःबद्दल सतत नकारात्मक विचार “मी नाही करू शकत” “माझ्यामुळेच सगळं बिघडेल” “मी कमी आहे” असे वाटणे
• ✅ निर्णय घेण्यास अडचण छोट्या गोष्टींमध्येही संभ्रम सतत इतरांची परवानगी/सल्ला घेणे
• ✅ भीती आणि काळजी जास्त होणे नवीन काम करायला भीती वाटणे “लोक काय म्हणतील?” याचा ताण
• ✅ स्वतःची तुलना इतरांशी करणे दुसरे पुढे गेले की स्वतःला कमी समजणे इतरांचे यश पाहून निराश वाटणे
• ✅ चुका झाल्या की खूप वाईट वाटणे छोटी चूक झाली तरी आत्मग्लानी “मी अपयशी आहे” असे वाटणे
• ✅ बोलण्यात/वागण्यात संकोच लोकांमध्ये बोलायला भीती मत व्यक्त न करता गप्प बसणे
• ✅ सतत स्वतःला दोष देणे “माझ्यामुळेच झाले” हे वारंवार वाटणे परिस्थितीची संपूर्ण जबाबदारी स्वतःवर घेणे
• ✅ काम टाळणे (Procrastination) सुरुवातच न करणे “माझ्याकडून होणार नाही” म्हणून थांबणे
• ✅ ‘हो’ म्हणण्यात अडचण / किंवा सगळ्यांना ‘हो’ म्हणणे स्वतःचा हक्क मागायला भीती लोकांना नाराज नको म्हणून गरजेपेक्षा जास्त मान्य करणे
• ✅ शरीरातूनही काही संकेत दिसतात सतत घाबरल्यासारखे वाटणे आवाज कमी पडणे, हात थरथरणे डोळ्याला नजर मिळवण्यात अडचण जाणे.

आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी केवळ मानसिक प्रयत्न पुरेसे नसून, मानवी जीवनातील पूर्वसंचित कर्माचा आणि प्रारब्धाचा त्यावर मोठा प्रभाव असतो. आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी खालील वैदिक उपाय प्रभावी आहेत.

ज्यांच्या मनात सतत नकारात्मक विचार येतात, त्यांचा आत्मविश्वास हळूहळू कमी होतो. हा आत्मविश्वासाचा अभाव केवळ औषधोपचारांनी किंवा तात्पुरत्या मानसिक उपायांनी दूर होऊ शकत नाही, कारण तो पूर्वजन्मीच्या कर्मांमुळे (दोषामुळे) निर्माण झालेला असतो. अशा व्यक्तींमध्ये सुस्तपणा, आळस आणि अकार्यक्षमता दिसून येते.

• 'ग्रहग्रहण पूजा' आणि वैदिक विधी: अकोला येथील नाथशक्तीपीठात केली जाणारी 'ग्रहग्रहण पूजा' आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरते. या पूजेचा मुख्य उद्देश सुस्त, शिथिल आणि अकार्यक्षम व्यक्तींमधील दोष दूर करून त्यांच्यात आत्मविश्वास निर्माण करणे आणि त्यांची कार्यक्षमता वाढवणे हा आहे. या पूजेमुळे व्यक्तीच्या भाग्याचे पुनरुज्जीवन होते, ज्यामुळे मनात नवा उत्साह निर्माण होतो.
• यज्ञ, हवन आणि अनुष्ठान: स्रोतांच्या मते, अनुष्ठान-हवन कार्यामुळे मनाची अस्थिरता, अशांतता, घबराहट आणि आत्मविश्वासाची कमतरता यांवर प्रभावी उपाययोजना केली जाते. सद्गुरूंच्या मार्गदर्शनाखाली केलेल्या वेदमंत्रांच्या जपामुळे (नादब्रह्म) नकारात्मक विचारांचे जाळे नष्ट होऊन व्यक्तीमध्ये सकारात्मकता आणि दृढ निश्चय निर्माण होतो.
• योग्य कर्माचा अवलंब: केवळ नशिबाला दोष न देता, कर्माच्या सिद्धांतानुसार योग्य उपासना आणि प्रायश्चित्त केल्यास प्रारब्धातील दोष दूर होतात, ज्यामुळे गमावलेला आत्मविश्वास परत मिळवता येतो.
• सद्गुरूंचे मार्गदर्शन: आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी सद्गुरूंचे मार्गदर्शन आणि त्यांनी सांगितलेली साधना अत्यंत आवश्यक आहे. यामुळे मनातील काम, क्रोध, मद, मत्सर यांसारखे विकार कमी होतात आणि आत्मिक बळ प्राप्त होते.
• राशीनुसार उपासना: आपल्या राशीनुसार अपेक्षित मंत्रजप आणि उपासना केल्यास जीवनातील प्रतिकूल योग हळूहळू बदलू लागतात. यामुळे मनातील संभ्रम कमी होऊन कामात यश मिळू लागते, ज्याचा थेट सकारात्मक परिणाम आत्मविश्वास वाढण्यावर होतो.