'योगेश्वरानंदांच्या छायेत' हा ग्रंथ नाथपंथाच्या आध्यात्मिक विज्ञानाचे आणि गुरु-शिष्य परंपरेचे एक अनमोल दस्तऐवजीकरण आहे. विज्ञानाच्या भाषेत धर्माचे रहस्य उलगडून सांगणारा हा ग्रंथ मानवी जीवनासाठी एक 'आध्यात्मिक होकायंत्र' ठरतो. याचे लेखक स्वत: नरेंद्रनाथ महाराज आहेत.
१. ग्रंथाचे वेगळेपण (Uniqueness)
वैश्विक दृष्टिकोन: हा ग्रंथ कोण्या एका विशिष्ट जातीचा किंवा धर्माचा नसून तो पूर्णतः धर्मनिरपेक्ष आणि वैश्विक तत्त्वांवर आधारित आहे. यात 'काळ-वेळ' या तत्त्वाला विश्वाचे मुख्य सूत्र मानले आहे.
डॉ. विजय भटकर यांसारख्या शास्त्रज्ञांनी याला
'व्यावहारिक वेदान्त' म्हटले आहे. येथे वेदांचा उपयोग केवळ पठणापुरता मर्यादित नसून मानवी समस्या सोडवण्यासाठी केला जातो.
डॉ. रघुनाथ शुक्ला शास्त्रज्ञ यांनी या कार्याला
'अप्लाईड वेदाज' असे संबोधले आहे. त्यांच्या मते, हे कार्य केवळ वेदांच्या पाठांतरापुरते मर्यादित नसून, वेदांमधील मंत्रांचा प्रत्यक्ष मानवी समस्या सोडवण्यासाठी केलेला 'व्यावहारिक' वापर आहे.
अयोनी ते योनी संबंध: दैवी रूपात प्रकट झालेल्या नवनाथांपासून ते आधुनिक काळातील व्यंकटनाथ व नरेंद्रनाथ महाराजांपर्यंतच्या गुरु-परंपरेचे सूक्ष्म वर्णन यात आढळते.
-
२. मुख्य शिकवण आणि विज्ञान (Teachings & Science)
कर्माचा सिद्धांत: सुख-दुःख हे पूर्वसंचिताचे फळ असले तरी, योग्य कर्माद्वारे (Action) भाग्याचे पुनरुज्जीवन करता येते.
भक्ती आणि विज्ञानाचा समन्वय: 'अति सौरी महायाग' सारखी अनुष्ठाने नकारात्मक ऊर्जेचे रूपांतर सकारात्मक ऊर्जेत कशी करतात, याचे शास्त्रीय विवेचन यात दिले आहे.
गुरूचे महत्त्व: गुरूच्या आज्ञेचे पालन आणि अढळ श्रद्धा हाच जीवनाचा उद्धार करण्याचा मार्ग आहे.
३. व्यावहारिक उपयोग आणि लाभ
भाग्याचे पुनरुज्जीवन (Resurrection of Destiny): अपयश, व्याधी किंवा दारिद्र्य यावर वेदमंत्रांच्या सहाय्याने मात करण्याचा मार्ग हा ग्रंथ दाखवतो.
वैदिक उपचार: कॅन्सरसारख्या असाध्य आजारांपासून ते मानसिक अस्वास्थ्यापर्यंत अनेक समस्यांवर 'अनुष्ठाने' कशी प्रभावी ठरतात, याचे शेकडो अनुभव यात दिले आहेत.
४. भीतीमुक्त जीवन आणि सकारात्मकता
साधकाने स्वतःच्या चुकांची जाणीव करून सुधारणा करावी आणि सद्गुरूंच्या 'कृपा कवचा'वर विश्वास ठेवून संकटांना धैर्याने सामोरे जावे, ही प्रेरणा हा ग्रंथ देतो.
“ज्याप्रमाणे एक कुशल इंजिनिअर टाकाऊ वस्तूंमधून उपयुक्त यंत्र बनवतो, त्याचप्रमाणे या ग्रंथातील मार्गदर्शन आपल्या दोषांनी भरलेल्या जीवनावर संस्कार करून त्याचे चैतन्यमय ईश्वरी रूपात रूपांतर करते.”