विठ्ठलनाथ महाराज आंसपूर

विठ्ठलनाथ महाराज आंसपूर भगवान दत्तात्रेयांनी विठ्ठलनाथांना नरेन्द्रनाथांकडे पाठविले देव स्वतः कोणातरी पृथ्वीवरच्या माणसाकडे आपल्या भक्ताला पाठवतो ही कल्पनाच मुळी मानवी मनाला, बुद्धीला मानवत नाही. जे काम देव स्वतः करू शकतो त्यासाठी त्याने आपल्या भक्ताला पृथ्वीवर कार्य करणाऱ्या गुरुंकडे का पाठवावे? हा प्रश्न लक्षात घेण्यासारखा आहे.

मुळात नाथपंथाचे स्वामी स्वतः भगवान दत्तात्रेय आहे. संपूर्ण नाथपंथाचे कार्य त्यांच्या तंत्राप्रमाणे आणि देखरेखीखाली चालू असते. पंथाचं कार्य करणारा गुरु हा त्यांनीच निवडलेला व मान्य केलेला असतो. ज्या भक्तांना अशा सद्गुरुकडे पाठवले जाते, त्या भक्ताला त्या सद्गुरुंची कल्पना नसते. तो सरळ देवाची उपासना करू लागतो व देवाकडून कौल मागतो. देव आपल्याला कौल देतो, मार्गदर्शन करतो, आपल्याशी बोलतो — हे समजण्यासाठी भक्ताने देवाशी भावनेने, अंतर्मनाने समरस व्हावे लागते.

पंथाचे कार्य करणाऱ्या गुरुंकडे देवाने भक्ताला पाठवले की गुरु त्याला कृपाछत्राखाली ठेवून कर्म, भक्ती, साधना करवून त्याच्यामध्ये स्थित्यंतर करू शकतात. प्रत्येक वेळेला भक्त देवाशी एवढा समरस होऊ शकत नाही. शिवाय नाथपंथ हा ब्रह्मा-विष्णू-महेश यांच्या निर्णयाने अस्तित्वात आलेला आहे. पंथ हा जणू सृष्टीचाच एक भाग आहे. म्हणून सर्व तऱ्हेच्या शक्ती — चांगल्या आणि वाईट — ह्या नाथपंथ कार्य करणाऱ्या गुरुंना सहाय्यभूत होत असतात.

एक दिवस नागनाथशास्त्री (करपात्री स्वामींचे शिष्य) अकोल्याला आले त्यावेळी नरेन्द्रनाथांकडे बरेच जण बसले होते. त्यावेळी एक अ‍ॅम्बेसिडर गाडी घरासमोर थांबली व त्यातून भगवे वस्त्र, जटा-दाढी, भस्मलंकृत असे एका साधूचे आगमन झाले. तो म्हणाला — “महाराज, आपकी अनुमती हो तो अंदर आ सकता हुँ क्या?” नरेन्द्रनाथ म्हणाले — “कौन है, अंदर आ जावो.” ती व्यक्ती आत आली आणि काकांना पाहून “दत्त-दत्त” असा उच्चार करीत नाचू लागली. नागनाथशास्त्री सांगू लागले की हा आंध्र प्रदेशातील आंसापूर येथील विठ्ठलनाथ महाराज असून भगवान दत्तात्रेयांचा संचार यांच्यात सदैव होत असतो. विठ्ठलनाथ महाराज म्हणाले — आपल्या गावी मी मोठे मंदिर बांधले; 27 लाख खर्चून नवग्रह, मारुती, महादेव यांच्या मूर्ती स्थापना केल्या, दानपेटी नाही तरीही कोणी दर्शनाला येत नाही. मी माझ्या गुरुंना प्रार्थना केली. तेव्हा दत्तांनी प्रत्यक्ष येऊन सांगितले — “अकोल्याला जा; तुझे कार्य तेथे होईल.” हे ऐकून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले.

दुसऱ्या दिवशी नरेन्द्रनाथांनी विठ्ठलनाथ महाराजांना विभूती देऊन सांगितले — रात्री मंदिराभोवती ही विभूती टाका; कोणी बाहेर जाऊ-येऊ नये. सकाळी जे काही बाहेर निघेल ते झाडून जाळून टाका. त्यांनी तेच केले. दुसऱ्या दिवशी मंदिराभोवती मंत्रबद्ध बाहुल्या, लिंब आदी वस्तू आढळल्या. जाळल्यावर भयानक वास आला. आणि त्यानंतर लगेचच लोक आपोआप दर्शनासाठी येऊ लागले. हेच विठ्ठलनाथ महाराजांच्या गावात घडले.

विठ्ठलनाथ महाराजांना नरेन्द्रनाथांनी त्यांच्या मंदिरात यावे अशी इच्छा होती. नागनाथशास्त्री म्हणाले — “जर नरेन्द्रनाथ आंसपूरला आणायचे असतील तर — दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा — या मंत्राचा 21 लाख जप करा.” विठ्ठलनाथ महाराजांनी जप पूर्ण केला.

कोटगीरच्या हवनानंतर नरेन्द्रनाथांना आंसपूरला जाण्याचा योग आला. तेथे हजारो लोकांनी पुष्पवृष्टी करून भव्य स्वागत केले. त्यानंतर नरेन्द्रनाथांनी पंथाचे परंपरागत आन्हिक केले. त्यांच्या समोर तेलगू भाषेतील भजन, पद, फुलांची सेवा करत लोकांनी पाच तास अखंड पूजा केली. या पूजेने नरेन्द्रनाथांच्या रुपाने कार्य करणारे समर्थ सद्गुरु योगाभ्यानंद व्यंकटनाथ महाराज संतुष्ट झाले. त्यांच्या मुखातून आशीर्वाद प्रवाहित झाले. नरेन्द्रनाथांचे बोलणे नागनाथशास्त्री तेलगू भाषेत सांगत होते.

त्या मंदिरात पिंपळ, कडू लिंब, औदुंबर व त्याखाली दक्षिणमुखी मारुती होते. नरेन्द्रनाथ म्हणाले — “जो कोणी गुरुवारी किंवा शनिवारी मारुतीचे दर्शन घेईल व आपली मनोकामना सांगेल ती तात्काळ पूर्ण होईल.” या वचनाने जणू तेथे सर्वांसाठी कल्पवृक्षच निर्माण झाला.

मुख्य यजमानाला नरेन्द्रनाथांनी नारळ देऊन सांगितले — “कधीही माझ्या भेटीची इच्छा झाली तर या नारळाला हळद-कुंकू लावून कामना सांग; ती तात्काळ पूर्ण होईल.” त्याने झाडाखाली प्रार्थना केली — “कस्टम ऑफिसरने माझा माल सोडला तर मी महाराजांना ₹1100 देईन.” संध्याकाळी तो घरी 6.30 ला पोहोचला तर दारात टेंपो उभा — “साहबने चार-अडीच वाजता सांगितले की सामान टेंपोमध्ये भरा आणि जिथे सांगतील तिथे उतरवा.” एक पैसाही न घेता माल घरी पोहोचवण्यात आला. यजमानाच्या डोळ्यात पाणी आले. कामना अव्याहतरीत्या पूर्ण झाली.

त्या रात्री पावसातही आंसपूरचा भक्त नरेन्द्रनाथांना भेटायला निघाला. दरवाज्यावर कोणीच नसताना नरेन्द्रनाथ म्हणाले — “दार उघड, बाहेर कोणी उभे आहे.” श्रीकांतशास्त्री म्हणाले — “महाराज, कोणीच नाही.” पण दार उघडल्यावर ती व्यक्ती उभी होती. श्रीकांतशास्त्रींच्या मनात लगेचच विचार आला — नरेन्द्रनाथांच्या अंतःकरणात सर्वांचे मन स्पष्ट दिसते. अनंत कोटी ब्रह्मांडाचे दृश्य जाणणाऱ्या दत्तगुरुकृपेने नरेन्द्रनाथांचे सर्वज्ञ स्वरूप प्रकट झाले.

नागनाथशास्त्री हे सर्व पाहत होते. त्यांच्या मनात विचार — गुरुकृपेने किती सहज लोकांच्या कामना पूर्ण होतात. ते नरेन्द्रनाथांच्या सहवासात राहू लागले. उणेपण जाणवू लागले. उपासना सुरू केली. गुरु-परंपरेमुळे चित्तशुद्धी होत गेली. वेदाचार्य लक्ष्मीकांतशास्त्री यांनी विचारले — नागनाथशास्त्रींची उन्नती किती कालात होईल? नरेन्द्रनाथ म्हणाले — “अखंड सहवास असेल तर नऊ वर्षात.” शास्त्रींना जाणवले — अध्यात्मिक मार्ग कठीण आहे. नरेन्द्रनाथ म्हणाले — “गुरूशिवाय कल्पांतीही मुक्ती नाही.” वेदांनी ज्याचे वर्णन नेति-नेति असे केले ते तत्त्व नरेन्द्रनाथांनी जगता-जगता दाखवले. सद्गुरुंची पूर्ण कृपा झाली की शक्तिशाली देवता कार्याला सहाय्यभूत होत असतात.