चितेच्या रक्षेतून माणसाला जीवंत केले

गोपीचंदराजा, गुरूंनी दिलेल्या आज्ञेनुसार बद्रिकाश्रमास तपश्‍चर्या करण्यासाठी निघाले. वाटेने जातांना गुरूंनी सांगितल्याप्रमाणे ते भिक्षा मागून उदरनिर्वाह करीत होते. भिक्षा मागत मागत ते गौडबंगालवरून कौलबंगालास गेले. तेथे पौलपट्टन नगरात त्यांची बहीण चंपावती राहत होती. तिथले तिलकचंद राजा, तिचे सासरे, हे देखील गोपीचंदाप्रमाणे वैभवसंपन्न होते.

चंपावतीला गोपीचंदाच्या अवस्थेची माहिती मिळाल्यावर ती फार दुःखी झाली. सर्वांकडून मिळणारे कटू बोलणे ऐकून तिचे मन हेलावले.

इकडे, गोपीचंद तेच नगरात आले व “हरी गोविंद” गाऊ लागले. ते गोसावी झाले होते, तेजस्वी दिसत होते. चंपावतीच्या काही दासी तेथे आल्या आणि त्यांनी त्यांना ओळखले. त्या धावतच राजवाड्यात गेल्या व चंपावतीला ही बातमी सांगितली.

तिलकचंद राजा व घरातील काही जण म्हणू लागले:

“तो राजघराण्याचा असून गावोगावी भीक मागत फिरतो, यामुळे आपला दुर्लौकिक होईल. त्याला राजवाड्यात आणू नका. अश्वशाळेत ठेवून जेवण द्या आणि गावातून बाहेर पाठवा.”

दासींनी जाऊन गोपीचंदास सांगितले की, “राजांनी तुम्हाला चंपावतीला भेटण्यासाठी बोलावले आहे.” हे ऐकून गोपीचंद म्हणाले:

“आम्ही गोसावी झालो आहोत. आम्हाला सर्व लोक आई-वडील, बहीण-भाऊ समान आहेत.”

तरीही ते दासींसोबत गेले.

गोपीचंदांना राजवाड्यात न नेता, अश्वशाळेत बसविले. ज्यांना आजवर राजसन्मान मिळाला, त्यांना अशा ठिकाणी ठेवून भोजन दिले गेले. चंपावतीची भेट दिली नाही.

गोपीचंदांना ही वागणूक अपमानास्पद वाटण्यासारखी होती. पण ते म्हणाले:

“आम्ही बैरागी. शत्रू-मित्र समान. अन्न हे परब्रह्म आहे. अन्नाचा अवमान करीत नाही.”

म्हणून ते शांतपणे भोजन करू लागले.

हे दृश्य चंपावतीला मुद्दाम दाखविण्यात आले. “तुझा भाऊ अश्वशाळेत निर्लज्जपणे जेवतोय!” — असे बोलून तिला हिणवले गेले. निंदा, टोचणी, अपमान ऐकून मन व्याकूळ होऊन चंपावतीने पोटात खंजीर खुपसून प्राणत्याग केला.

गोपीचंदांनी दासींकडे तिच्या भेटीची विनंती केली होती, परंतु त्यांनी ती भेट रोखली.

दासींना राजवाड्यात चंपावती दिसेना. तिचे मृत शरीर पाहून त्या हादरल्या. बातमी चटकन नगरभर पसरली.

गोपीचंदांनी अश्वरक्षकांकडून सर्व कळताच ते हताश झाले. ते म्हणाले:

“माझ्यामुळे अनर्थ झाला! बहिणीचे प्रेत दहन झाले तर नाथपंथाची अपकीर्ती होईल. मी माझ्या गुरूंना आणून तिला जीवंत करीन!”

ते स्मशानात पोहोचले. लोक प्रेताला चितेवर ठेवणार एवढ्यात गोपीचंद म्हणाले:

“तुम्ही प्रेत दहन करू नका! माझे गुरू जालिंदरनाथ अमर्याद सामर्थ्याचे आहेत. ते अशक्य शक्य करतात!”

पण लोक हसले —

“मेल्यावर कोणी जिवंत होत नाही!”

तेव्हा गोपीचंद म्हणाले:

“माझ्या गुरूंनी कानिफनाथासाठी देवांना पृथ्वीवर आणले.
मी त्यांना घोड्याच्या लिदीत खोल पुरले होते — अकरा वर्षे!
तरी ते स्वतः तेजस्वी रूपाने बाहेर आले!
तुम्ही फक्त चार दिवस प्रेत ठेवा. मी गुरु घेऊन येतो!”

त्यावर तिलकचंद म्हणाले:

“तुझ्या गुरुंवर इतका विश्वास असेल तर चंपावतीला जिवंत करून दाखव.”

प्रेताचा डावा हात कापून गोपीचंदांना दिला, आणि ते गुरुंसाठी निघाले.

लोकांनी त्यांच्या मागेच प्रेत दहन केले.

गोपीचंद सुमारे पाच कोस गेले असतील, तोच हा प्रकार जालिंदरनाथांच्या लक्षात आला. मोठा घोटाळा होऊ नये म्हणून ते स्वतः पावले. प्रयाणास्त्राची विभूती कपाळी लावून ते क्षणात गोपीचंदांपुढे उभे राहिले.

गोपीचंदांनी सर्व वृत्तांत सांगितला.

जालिंदरनाथ म्हणाले:

“चंपावतीला मी उठवीन.”

ते दोघे पौलपट्टन येथे आले. राजवाड्यात शोक चालू होताच.

तिलकचंद राजा पुढे येऊन जालिंदरनाथांचे स्वागत करीत पायावर पडला. त्यांना कनकासनावर बसविले.

जालिंदरनाथ म्हणाले:

“या घरात चंपावती लुप्त झाली — हे योग्य नाही.”

तेव्हा गोपीचंदांकडील कापलेली भुजा घेतली. त्यांवर संजीवनी मंत्र म्हणून भस्म लावले.

जालिंदरनाथांनी आवाज दिला: “चंपावती!”

क्षणात — ती पूर्ववत देहाने समोर उभी राहिली आणि गुरूंच्या पाया पडली.

हे सामर्थ्य फक्त नाथपंथालाच प्राप्त आहे.

ज्या जालिंदरनाथांना गोपीचंदांनी खोल लिदीत पुरले, जे ११ वर्षे भूमीत राहून पुन्हा तेजस्वी बाहेर आले, त्यांनीच आता चितेच्या राखेतून चंपावतीला उठविले.

मृत्यू झालेल्या व्यक्तीस, राख झालेल्या शरीराने, पूर्ववत शरीरात परत जीवंत करणे — हे ब्रह्मांडीय सामर्थ्य आहे.

हीच नाथपंथाची पंचमहाभूतांवरील सार्वभौम सत्ता.