आत्मिक उन्नती

• जीवाचा प्रवास: आत्मिक उन्नती म्हणजे केवळ ऐहिक सुख मिळवणे नसून, मानवी जीवाने स्वतःचा आत्मा उन्नत करून परमात्म्यात विलीन होण्यासाठी केलेली प्रगती होय.
• ऐहिक पलीकडचे सुख: संसारात दोन प्रकारची सुखे असतात—ऐहिक आणि आत्मिक. जेव्हा एखादा जीव सद्गुरूंना शरण जातो, तेव्हा तो प्रारब्ध आणि पूर्वसंचिताच्या गुंतागुंतीतून मुक्त होऊन 'आत्मसुखी' होतो, यालाच खऱ्या अर्थाने आत्मिक उन्नती म्हणतात.
• जीवनाचा हेतू: स्वतःच्या उपभोगासाठी प्रयत्न न करता, ईश्वर साधनेमध्ये तन्मयतेने प्रगती करणे आणि गुरूंच्या मार्गदर्शनाखाली स्वतःचा विकास करणे हा आत्मिक उन्नतीचा मुख्य भाग आहे.
• वैयक्तिक विकास: अध्यात्म हे वैयक्तिक असते; साधना आणि तप करून स्वतःच्या आध्यात्मिक पातळीत वाढ करणे म्हणजे आत्मिक उन्नती साधणे होय.

• विकारांचा नाश: आत्मिक उन्नतीची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे माणसाच्या मनातील काम, क्रोध, मद, मोह आणि मत्सर यांसारखे विकार कमी होणे.
• चारित्र्य आणि सज्जनता: उन्नत झालेली व्यक्ती सच्छील, सज्जन आणि चारित्र्यसंपन्न बनते. केवळ आर्थिक सुबत्ता आत्मिक आनंद देऊ शकत नाही, तर सदाचारी वागण्यातूनच तिची ओळख पटते.
• मानसिक समाधान: जीवनात कितीही मोठी संकटे आली, तरी मानसिक समाधान आणि स्थिरता टिकवून ठेवणे ही प्रगत आध्यात्मिक अवस्थेची ओळख आहे.
• भक्तिभावात वाढ: ईश्वराप्रती प्रेम आणि भक्तिभाव वाढणे तसेच स्वतःला ओळखून देहाच्या पलीकडे जाणे, हे आत्मिक प्रगतीचे लक्षण आहे.
• अव्ययपदाची प्राप्ती: ज्याप्रमाणे गंगेचे पाणी समुद्राला मिळाल्यावर समुद्ररूप होते, तसाच उन्नत झालेला जीव जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्त होतो आणि 'अव्ययपदाचा' मानकरी होतो.
• अनुभूती: आध्यात्मिक उन्नती साधलेला मनुष्य कोणत्याही वैज्ञानिक उपकरणांशिवाय सृष्टीतील सूक्ष्म गोष्टींची अनुभूती घेऊ शकतो.

थोडक्यात, आत्मिक उन्नती म्हणजे मनातील विकारांचा त्याग करून, शुद्ध आचरणाद्वारे ईश्वराशी एकरूप होणे आणि अंतर्यामी शाश्वत सुख मिळवणे होय.