गुरू विषयी चे संभ्रम

आपल्या सर्वाचाच अनुभव आहे की होऊन गेलेल्या थोर व्यक्ती किंवा संतांचे स्मरण झाले की मन भारून जाते. “आपण त्या वेळी असतो तर…”, “अशा विभूतींची भेट झाली असती तर…”—असे अनेक विचार मनात येतात. हे विशेष की अशा वेळी आजचे सत्पुरुष, जे उद्याच्या पिढीचे आदर्श ठरतात, त्यांच्या कडे मात्र आपण सहजतेने दुर्लक्ष करतो आणि जीवनातील एक सुवर्ण संधी वाया घालवतो. खरं तर अशावेळी आपणच संभ्रमित झालो असतो आणि आपणच आपल्या प्रगतीला अडथळा निर्माण करतो.

पूर्व पुण्याई किंवा सुकृतामुळे आपण गुरू तर करतो; पण गुरू विषयी सतत संभ्रमित राहतो. अशी स्थिती निर्माण होणार असेल तर गुरु न करता स्वतःचे मन आणि अंतःकरण शुद्ध करण्याचा प्रयत्न केला तर जास्त चांगले. जरी काही जन्म जास्त लागले तरी चालतील—पण संभ्रमित अवस्थेत गुरू ठेवण्याने इप्सित साध्य होत नाही.

गुरू करून सर्व सोपस्कार करीत राहणे, दरवर्षी नुसती गुरूपौर्णिमा करीत राहणे—याने आत्मउन्नती साध्य होत नाही. गुरूकडून जे साध्य करायचे आहे ते साधण्यासाठी सतत प्रयत्न केले पाहिजेत. गुरूंचा केवळ मान राखून उपयोग नाही; त्यांच्याकडून जे जे आत्मार्पणाने घ्यायचे ते घेणे आवश्यक आहे.

गुरूंच्या पोटात शिरून, म्हणजेच त्यांच्या विचारांत, तत्वज्ञानात, मार्गदर्शनात पूर्णपणे समरस होऊन आपण जे पाहिजे ते घेतले पाहिजे. गुरूंशी एकरूप होण्याचा प्रयत्न केल्यानेच आत्मउन्नतीचा मार्ग खुला होतो. जेव्हा शिष्याचा अहंकार, संभ्रम, भीती आणि अविश्वास दूर होतो, तेव्हाच गुरूकृपा खऱ्या अर्थाने कार्य करते.

गुरुविषयीचा संभ्रम हा आध्यात्मिक प्रगतीचा सर्वात मोठा अडथळा आहे. समरसता, श्रद्धा आणि सतत प्रयत्न—यांशिवाय उन्नती शक्य नाही. गुरू केले तर त्यांच्यावर विश्वास ठेवून, त्यांचे मार्गदर्शन रुजवून, त्यांच्या तत्वाशी एकरूप होऊनच प्रगती साधता येते.