भगवान दत्तात्रेय देहरूपाने राहतात

भगवान दत्तात्रेय ही एकमेव देवता आहे की जी रोज पृथ्वीवर मनुष्यरूप धारण करून वावरत असते. भगवान दत्तात्रेय हे नाथपंथाचे स्वामी आहेत. नाथपंथातील सर्व कार्य त्यांच्या आज्ञेप्रमाणेच चालते. नवनाथांच्या कार्यकाळानंतरही नाथपंथाची अखंड परंपरा त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली आजही तितक्याच सामर्थ्याने कार्यरत आहे.

नाथपंथात पुढील गुरूंची निवड देखील भगवान दत्तात्रेय स्वतः करतात. ते शिष्याची परीक्षा घेतात, आणि त्या मार्गदर्शनानुसारच सद्गुरू पुढील गादीचे कार्य निश्चित करतात.

—

भगवान दत्तात्रेय कोणत्या रूपात येतील हे कोणीही सांगू शकत नाही. नाथसद्गुरु आणि दत्तात्रेयांची भेट वारंवार होत असते; परंतु त्यांचे संभाषण हे नजरेतून किंवा सूक्ष्म खुणांनी होते. दोन महान सिद्धपुरुषांमध्ये काही क्षणांत जे बोलले जाते, ते सामान्यांनी बोलायचे म्हटले तर तासन्‌तास पुरतील.

जेव्हा ते इतर लोकांशी बोलतात तेव्हा ते साध्या मनुष्याप्रमाणेच बोलतात— परंतु आपली ओळख देत नाहीत. आणि जर कोणी ओळखू लागले तर त्यांची दिशा भ्रमित करून दूर ठेवतात.

—

भादळी ऋषी म्हणतात—

“जिकडे गुरुवार, तिकडे भगवान दत्तात्रेयांचे प्रत्यक्ष दर्शन.”

भादळींनी सांगितलेला ठोकताळा असा — सोमवारी पूर्व दिशा ‘सोमवार’ मानीत, आपसव्याने दिशांची मोजणी करावी.

पूर्व = सोमवार उत्तर = मंगळवार पश्चिम = बुधवार दक्षिण = गुरुवार

म्हणजे सोमवारी दक्षिण दिशेला भगवान दत्तात्रेयांचा वास असतो.

—

देवगावच्या वार्षिकोत्सवाच्या वेळी दीड-दोनशे भक्तांचा जमाव होता. दुपारी बारा वाजता एक फकीर आला आणि म्हणाला—

“बंकटनाथ महाराज है क्या?”

लोकांनी वरच्या खोलीत असल्याचे सांगितले. तो कोणाशी काही न बोलता थेट जिना चढून वर गेला.

दार बंद झाले. बराच वेळ तो आणि महाराज दोघेच आत होते.

दार उघडले तेव्हा सर्वाना अनुभव आला— हा सामान्य माणूस नाही.

हिंगणघाटचे कुणावार त्याच्याजवळ गेले. त्याने त्यांच्या मनातील भाव ओळखून म्हणाले—

“अरे, तू मला ओळखले नाहीस. > तू ज्याला शोधतो आहेस तो मी नाही.”

आणि पुढच्याच क्षणी आपला लुटारू अविर्भाव दाखवला. कुणावार घाबरून मागे सरकले.

—

महाराजांनी एका शिष्याला सांगितले—

“हा टॉवेल घेऊन यांच्याबरोबर नदीवर जा.”

मी त्या फकिराबरोबर गेलो. तो काहीच बोलत नव्हता. नदीवर स्नान करून तो बाहेर आला.

मी टॉवेल दिला. तेव्हा त्याच्या नजरेतून जाणवले की त्याने माझ्या मनातील भीती ओळखली.

त्याने टॉवेलचा कोपरा उजव्या डोळ्याच्या नाकाजवळच्या कोपऱ्यातून आत नेला आणि डाव्या डोळ्याच्या कोपऱ्यातून बाहेर काढला.

म्हणजे जणू रुद्र रूपाचे उघड दर्शन!

हे पाहून मी घाबरून पळालो.

महाराजांच्या जवळ आल्यावर त्यांनी सांगितले—

“हे सामान्य माणूस करू शकतो का? > तू तिथेच राहिला असतास तर तुझे कल्याण झाले असते. > ते दुसरे-तिसरे कोणी नव्हते— > स्वारीच होती.”

—

स्वामी मच्छिंद्रनाथ स्वतः भगवान दत्तात्रेयांचे अनुग्रहीत. नाथपंथाची सुरुवात त्यांच्याकडून. व्यंकटनाथ महाराज हे या परंपरेतील पंधरावे नाथ.

भगवान दत्तात्रेय नित्य पृथ्वीवर येतात. कधीही, कुठेही, कोणत्याही स्वरूपात. विशेषतः — नाथपंथाच्या योजनांशी संबंधित प्रसंगी ते प्रत्यक्ष येऊन मार्गदर्शन करतात.

फकीराचे ते रूप, त्यांचे सूक्ष्म आगमन, गुरूंशी दार बंद करून संवाद, आणि नदीकाठी झालेली लीला —

हे सर्व सामान्यांचे डोळे चकित करणारे होते, परंतु नाथपंथात ही अतिशय सामान्य गोष्ट आहे.