मृत् परत जीवंत झाला
गुरुचरित्र हे अखंडपणे अस्तित्वात असणारी एक धारा आहे, जिचा साधकाला परिचय व्हायला हवा. हे धोरण लक्षात ठेवून आम्ही ही लेखमाला सुरू केली आहे. गुरुचरित्र होऊन गेलं, भगवान दत्तात्रेय एकदा अवतरून गेले — *आता हे पुन्हा कसं घडेल?* हा प्रश्न अनेकांना भेडसावतो.
परंतु ब्रह्मा–विष्णू–महेश रूपी भगवान दत्तात्रेयांचे गुरुत्व आणि गुरुतत्त्व हे अखंड, अबाधित आहे. ते स्वतः सर्व देवांना आणि ब्रह्मांडात अध्यात्मिक गुरु म्हणून मार्गदर्शन करीत असतात. तसेच भूमीवरील जनतेला अव्याहत, अहोरात्र, अखंडपणे मार्गदर्शन करणे हेच त्यांचं जीवनकार्य आहे.
—
स्वतः भगवंतांनी किंवा अवतारी सत्पुरुषांनी जो पंथ सुरू केला, त्या पंथामध्ये कार्य करणारे सद्गुरू हे अखंड गुरु–शिष्य परंपरेतून कार्य करणारे असतात. हे सद्गुरू भगवान दत्तात्रेयांचे प्रतिनिधी स्वरूप आहेत.
स्वतः भगवान दत्तात्रेयांनी गुरुचरित्रात सद्गुरू म्हणून आपली भूमिका वठवली. परंतु त्यानंतर सद्गुरूंच्या माध्यमातूनच भगवान दत्तात्रेय अध्यात्मिक कार्य पुढे नेत आहेत. जे सद्गुरू आहेत तेच आपल्याला भगवान दत्तात्रेयांचे प्रत्यक्ष दर्शन घडवू शकतात — इतर कोणी नाही.
गुरुचरित्रापासून पुढे सद्गुरूंचा अध्यात्मिक कार्याचा अखंड झरा सुरू आहे — हा प्रचलित गुरुचरित्राचा पुढचा भाग आहे, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
—
काळ जसा बदलतो तसतसे भगवंतालाही आपल्या कार्याचे स्वरूप काळमानानुसार बदलावे लागते. जुन्या काळात जे गुरुचरित्र लिहिले, त्यामध्ये वर्णन केलेल्या घटना कलीच्या प्रभावाने आणि काळाच्या ओघात ज्या प्रकारे स्थित्यंतर घडले त्याप्रमाणेच लोकजीवन राहणार.
हे सर्व लक्षात घेऊनच सद्गुरूंना कार्य करावे लागते.
—
गुरुचरित्राच्या ३२व्या अध्यायात *प्रेताला जिवंत करून पुनर्जन्म* झाला ही कथा आहे. त्याच प्रमाणेच व्यंकटनाथ महाराजांकडे आलेल्या एका शिष्याबाबत घडले.
प्रथम, गुरुचरित्रातील प्रसंग पाहू —
—
प्रत्यक्ष गुरूंनी डोक्यावर हात ठेवल्यामुळे त्या विप्रस्त्रीचा शोक संपला. तिचे विचार जागृत झाले. ती म्हणाली:
“देवा, मी इतक्या दूर आले. येथे माझे माय–बाप, भाऊ — सर्व तुम्हीच आहात. तुम्ही मला मार्ग दाखवला, तुम्हीच गुरु आहात.”
विधवापणाच्या आचारात खूप कष्ट, धोक्यांची वळणे असतात. तरुण वयात विधवेचा आचार करताना लोकनिंदा, जनापवाद यांचा सामना करावा लागणार — यापेक्षा *सहगमनातच सुख वाटते*, असे तिने सांगितले. तिने स्वामींच्या चरणी मस्तक ठेवले.
स्वामी म्हणाले:
“अतिशय दूरून दर्शनासाठी आलात. काळ कुणावर दया करीत नाही. श्रीगुरु मात्र यावर उपाय करू शकतात.”
तिला सहगमनाची तयारी करायला सांगितले आणि श्रीगुरूंच्या दर्शनाला जाण्यास सांगितले. तिथे अखंड *रुद्रसुक्त* अभिषेक चालू होता.
गुरूंनी त्या प्रेताला रुद्राक्ष घातले, भस्म लावले. सांगितल्याप्रमाणे तिने सोपस्कार केले. पुढे ती श्रीगुरूच्या दर्शनाला आली. गुरूंनी तिला आशीर्वाद दिला:
“अष्टपुत्रा सौभाग्यवती भव!”
लोकांनी शंका व्यक्त केली की तिचा पती निवर्तला आहे, ती सहगमनासाठी आली आहे — मग असा आशीर्वाद का? यावर गुरु म्हणाले:
“मी बोललो ते बोललो. आता कर्पूरगौर महादेव काय करतील ते त्यांची इच्छा.”
लयाचे कार्य महादेवाकडे असल्याने सद्गुरूंनी त्यांचा आदर म्हणून असे म्हटले. परंतु आपला आशीर्वाद फलद्रूप करण्यासाठी ते सज्ज झाले.
गुरूंनी प्रेत आणवून घेतले, त्याला रुद्रसुक्त तीर्थस्नान करवण्यास सांगितले. कृपादृष्टी टाकताच प्रेतात प्राण आला. दोघेही परमानंदाने न्हाऊन निघाले.
—
आता देवगाव रंगारीतील प्रसंग:
चंद्रपूरचे एक जोडपे महाराजांकडे आले. त्या माणसाची तब्येत अत्यवस्थ होती. बायकोने विचारले:
“महाराज, माझ्या पतीची प्रकृती सुधरेल का? ते यातून बाहेर पडतील का?”
महाराज म्हणाले:
“तो योग नाही.”
हे ऐकून तिला समजले की पती दगावणार.
दुसऱ्या दिवशी ती पुन्हा दर्शनाला आली. तिने विचारले:
“माझे सौभाग्य राहील काय?”
महाराज म्हणाले:
“तुझे सौभाग्य राहीलच.”
सोबत्यांनी तिला सांगितले की आता महाराजांशी अधिक संवाद नको.
—
थोड्या वेळाने पतीचे निधन झाले. डॉक्टरांनीही तसेच सांगितले. सर्व मंडळी रडू लागली.
महाराजांनी मात्र त्या मृत व्यक्तीला आपल्या खोलीत नेले. कुणालाही आत येऊ दिले नाही.
काही वेळानंतर तो माणूस *कण्हू लागला*. मग हलवून पाहिले — आणि उशिरा का होईना, तो जागा झाला. तो पूर्णपणे बरा झाला होता.
तो खरंच गेला होता — आणि परत आला हेही तितकंच खरं होतं.
—
गुरुचरित्र ही अखंड, अविरत वाहणारी धारा आहे. साधकाला तिचा अनुभव व्हावा यासाठी हे सांगण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.